Časopis Živi jezici objavljuje radove iz oblasti glotodidaktike, lingvistike i primenjene lingvistike, filologije i studija kulture, kao i bibliografije, hronike i prikaze naučne, stručne, udžbeničke i priručne literature. Časopis je otvorenog pristupa, a prilozi prolaze kroz proces dvostruke anonimne recenzije.
Друштво за стране језике и књижевности, Филолошки факултет Универзитета у Београду
ASPEKTUALNOST U NEMAČKOM I SRPSKOM JEZIKU IZ KOGNITIVINOLINGVISTIČE PERSPEKTIVE
Cilj ovog rada je da analizira kategoriju aspektualnosti koristeći se saznanjima do kojih je došla kognitivna lingvistika, i to prevasodno se oslanjajući na teoriju konstrukcija, onako kako ju je predstavila i definisala Goldberg. Konstrukciona gramatika, koja konstrukciju kao osnovnu jezičku jedinicu smatra spojem forme i funkcije, omogućila je odstupanje od ustaljene percepcije aspektualnosti, odnosno od analiziranja isključivo punoznačnih glagola. Na taj način se u ovom istraživanju došlo do promatranja, analize i potom do sistematične podele svih jezičkih sredstava koja mogu biti nosioci aspektualnog značenja i u nemačkom i y srpskom jeziku . Pored punoznačnih glagola, koji su prototipični nosioci aspektualnih ynačenja, tu spadaju i šematizovane galgolske fraze, mnoge neglagolske lekseme i sintagme, kao i širi kontekst.
Sva prava zadržana (c) 2024 Katarina Stančić https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
GOVORNI ČIN SUGESTIJE U ONLAJN RECEPTIMA U SRPSKOM I ENGLESKOM JEZIKU U OKVIRU TEORIJE RELEVANCIJE
Cilj ovog istraživanja bio je utvrditi leksičke i gramatičke karakteristike govornih činova sugestija u onlajn receptima na srpskom i američkom engleskom jeziku u okviru teorije relevancije (Sperber i Vilsonova 1995). Sugestije su analizirane u skladu sa kognitivnim i komunikacijskim principima i mogućim implikaturama. Analiza je zasnovana na petnaest primera sugestija u srpskom i četrnaest u američkom engleskom. Ovi primeri su zatim upoređeni kako bi se utvrdilo da li postoje konkretne razlike po pitanju govornog čina sugestija. Rezultati pokazuju da svaka sugestija ima svoje jedinstvene implikature i komunikacijske efekte u zavisnosti od forme u kojoj je sugestija data, kao i od teksta koji sledi. Što se tiče dva jezika, u ovom istraživanju nema značajnih razlika sem nekoliko karakteristika koje se javljaju u samo jednom od ovih jezika. Postoji samo tri slučaja (10.3%) direktnih sugestija (npr. moj savet je, toplo preporučujem), jedan u srpskom i dva u engleskom. Ostalih 26 primera (89.7%) sugestija u oba jezika dati su indirektno.
Sva prava zadržana (c) 2024 Gordana Ivković https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
PODUČAVANJE KULTURE I IKK U NASTAVI ENGLESKOG ZA POSEBNE NAMENE U KONTEKSTU UGOSTITELJSTVA IZ PERSPEKTIVE STUDENATA
Rad ima za cilj da ispita stavove studenata ugostiteljstva o značaju elemenata kulture i interkulturne komunikativne kompetencije (IKK). Takođe ispituje potrebu za uključivanjem kulturnih elemenata u nastavu Engleskog jezika za posebne namene (ESP) i procenjuje interkulturnu osetljivost studenata odseka Visoka hotelijerska škola u Beogradu. IKK je ključna za efikasnu poslovnu komunikaciju u sektoru ugostiteljstva. Stoga ovo istraživanje teži unapređenju nastavnog plana i programa Engleskog jezika za posebne namene uzimajući u obzir stavove i potrebe studenata u vezi sa IKK u poslovnom okruženju. Rezultati ankete pokazuju da su studenti zainteresovani za uvođenje elemenata kulture u ESP nastavu i prepoznaju važnost interkulturnih aspekata. Takođe, pokazuju sklonost studenata ka etnorelativističkom pogledu na druge kulture. Unapređenje kurikuluma aspektima interkulturne kompetencije može uticati na podrobniju pripremu studenata za izazove sa kojima će se suočavati u svom budućem zanimanju. Ključne reči: IKK, ESP, ugostiteljstvo , interkulturna osetljivost
Sva prava zadržana (c) 2024 Jovana Nikolić https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
JEZIČKE ODLIKE NOVINSKIH NASLOVA O VEŠTAČKOJ INTELIGENCIJI U ELEKTRONSKIM IZDANjIMA ITALIJANSKIH DNEVNIH NOVINA
U ovome radu, koristeći metod analize sadržaja, bavili smo se jezičkim odlikama naslova o veštačkoj inteligenciji eksecerpiranih iz elektronskih izdanja najčitanijih italijanskih dnevnih novina Corriere della Sera i La Repubblica objavljivanih od januara 2020. godine do septembra 2023. godine. Istraživanje je sprovedeno na korpusu od 864 novinska naslova, koje smo posmatrali iz dva ugla – leksičkog i sintaksičkog. Cilj nam je bio da, analizirajući leksički sastav novinskih naslova, prikažemo neprilagođene pozajmljenice, termine i onime koji se javljaju u obrađenom korpusu i da, u okviru sintaksičke analize, ispitamo kakvi su po sintaksičkoj strukturi analizirani novinski naslovi. Rezultati istraživanja su pokazali da u našem korpusu preovlađuju anglicizmi iz oblasti informatike, da su među onimima najzastupljenija imena tehnoloških kompanija, robota, četbotova i virtuelnih asistenata, kao i da su najbrojniji naslovi sa sintaksičkom formom proste rečenice.
Sva prava zadržana (c) 2024 Jelena Puhar https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
PRECIZNOST U ARTIKULACIJI ENGLESKIH INTERDENTALNIH FRIKATIVA KOD SRPSKIH OSNOVNOŠKOLACA
Glavni cilj našeg istraživanja bio je da se ispita da li i u kojoj meri pozicija engleskih interdentalnih frikativa [θ] i [ð] u reči (inicijalna, središnja ili finalna) utiče na preciznost u njihovoj artikulaciji, kako kod izgovora pojedinačnih reči tako i u kontekstu teksta. Takođe smo proučavali koji se glasovi koriste kao zamena u slučaju neprecizne artikulacije glasova [θ] i [ð]. Nadalje, sproveli smo komparativnu analizu u pogledu preciznosti artikulacije engleskih interdentalnih frikativa između dve uzrasne grupe učenika osnovne škole kako bismo procenili mogući uticaj podučavanja i izloženosti jeziku na preciznost njihovog izgovaranja. Prikupljeni podaci pokazuju da učesnici u našoj studiji najpreciznije izgovaraju [θ] i [ð] kada se nalaze u finalnoj poziciji u reči, dok se bezvučni interdentalni frikativ [θ] izgovara sa većom preciznošću od njegovog zvučnog para [ð]. Učesnici u istraživanju su najčešće zamenjivali engleske interdentalne frikative [θ] i [ð] srpskim plozivima [t] and [d], što se može smatrati posledicom principa univerzalne gramatike. Konačno, učenici osmog razreda su pokazali veću preciznost kod artikulacije glasova [θ] i [ð] u poređenju sa učenicima petog razreda, što sugeriše da podučavanje i izloženost jeziku mogu imati pozitivan uticaj na preciznost artikulacije.
nastava engleskog jezika, osnovna škola, izgovor, dentalni frikativi, interjezik
Sva prava zadržana (c) 2024 Sanja Raković https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
SEMANTIČKE PROMENE U RUSKIM ANGLICIZMIMA U PERIODU MEĐUMILENIJUMSKIH DEŠAVANjA U RUSKOM DRUŠTVU
Rad je imao za zadatak da istraži prirodu i pravce delovanja aktuelnih i dinamičkih semantičkih procesa u strukturi ruskih anglicizama koje su se odvijale u periodu od kraja 70-ih godina prošlog veka pa, maltetne, do današnjih dana, stavljajući, pritom, ove dve granične tačke u poredbeni odnos, što istraživanju pridaje i uporedno-istorijsku dimenziju. Ovaj relativno kratak vremenski period je izabran jer se karakteriše burnim i sadržajnim promenama koje su zadesile rusko društvo. Takve socijalno uslovljene promene su se pokazale kao funkcionalni spoljašnji faktori u razvoju savremenog ruskog jezika. Anglicizme, kao etimološki specijalni leksički sloj savremenog ruskog jezika, smo odabrali da bismo videli kako se oni ponašaju u periodu kada rezultati svakolike aktivnosti jednog društva, koga čine predstavnici upravo engleskog jezika kao maternjeg, dožive globalnu ekspanziju i popularnost. Istraživanje je pokazalo prisustvo većine semantičkih procesa koje je nauka definisala za period prelaska iz 20. u 21. vek, ali i izolovalo neke nove, u čemu se ogleda njegov najveći doprinos. Za većinu procesa su, takođe, dati i sociološki komentari – konkretne društvene pojave koja su dovele do neke promene u semantičkoj strukturi anglicizama.
promene u ruskom društvu na prelasku iz 20. u 21. vek
Sva prava zadržana (c) 2024 Vasilije Stojiljković, Tatjana Vuletić, Suzana Stojković https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
PRIKAZ REČNIKA I GLOSARA ENGLESKOG JEZIKA STRUKE ZA STUDENTE SPECIJALNE EDUKACIJE I REHABILITACIJE
Savladavanje stručne terminologije je jedan od osnovnih ciljeva nastave stranog jezika struke pa je i pronalaženje i upotreba odgovarajućih rečnika kao referentne literature u izvođenju nastave neprocenjiva. Cilj ovog rada je da prikaže postojeće jednojezične i dvojezične rečnike i glosare iz oblasti specijalne edukacije i rehabilitacije i ukaže na njihove prednosti i mane u skladu sa potrebama studenata prve godine Fakulteta za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju Univerziteta u Beogradu. Pored toga, rad jasno ukazuje na potrebu kreiranja modernog, adekvatnog i pristupačnog rečnika iz ove oblasti koji bi zadovoljio potrebe ciljne grupe studenata i koji bi se koristio kao pomoćno nastavno sredstvo u okviru izvođenja nastave engleskog jezika struke.
Sva prava zadržana (c) 2024 Maja Ivančević Otanjac https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
INICIJALNO OBRAZOVANJE NASTAVNIKA STRANIH JEZIKA U REPUBLICI SRBIJI: MIŠLJENJA PROFESORA METODIKE NASTAVE STRANOG JEZIKA
Prema važećim zakonskim regulativama Republike Srbije nastavnici zaposleni u osnovnim i srednjim školama moraju imati odgovarajući stepen akademskog obrazovanja. Stoga, smatramo da su mišljenja univerzitetskih nastavnika koji obrazuju budući nastavni kadar od izuzetnog značaja za kvalitet nastave. Opšti cilj rada jeste sticanje uvida u važnost i organizaciju inicijalnog obrazovanja nastavnika stranog jezika iz perspektive univerzitetskih profesora angažovanih u nastavi metodičkih predmeta na univerzitetima u Republici Srbiji. Putem onlajn anonimnog upitnika istražujemo koja su mišljenja profesora o aktuelnim tendencijama u inicijalnom obrazovanju nastavnika stranih jezika i mogućnostima za sticanje neophodnih nastavničkih kompetencija. U fokusu rada su isključivo nastavnici stranih jezika koji se uče u osnovnim i srednjim školama u Republici Srbiji, odnosno engleskog, nemačkog, ruskog, francuskog, španskog i italijanskog jezika. Na osnovu rezultata ankete analiziramo postojeću organizaciju univerzitetskih kurseva metodičke orijentacije, kao i eventualnu neophodnost za njihovim usklađivanjem sa savremenim jezičkim obrazovnim politikama i planiranjem
Sva prava zadržana (c) 2024 Tijana Gaši, Milica Popović https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
MODALNOST U VAZDUHOPLOVNOJ TELEKOMUNIKACIJI PUTEM RADIOTELEFONIJE
Komunikacija putem radiotelefonije (RTF) između pilota i kontrolora letenja odvija se upotrebom posebnog varijeteta engleskog jezika, koji se sastoji iz dve komponente, propisane frazeologije, kao dominantnog sredstva komunikacije, i „običnog“ jezika. U cilju postizanja jasne i nedvosmislene razmene informacija, zahtevi koji se odnose na upotrebu ovog jezika svode se suštinski na maksimalno moguće pojednostavljenje gramatičkih struktura i leksike. U tom smislu, propisanu frazeologiju karakteriše izražena limitiranost gramatičkih struktura, pa je tako i modalna komponenta značajno redukovana. Prisustvo modalnosti u nešto većoj meri evidentira se u komunikaciji putem radiotelefonije u neuobičajenim i u vanrednim situacijama, za koje ne postoji propisana frazeologija, usled čega učesnici u komunikaciji moraju da pribegnu „običnom“ jeziku. Dominantna modalna komponenta u komunikaciji putem propisane frazeologije je modalnost događaja, dok se u komunikaciji koja podrazumeva upotrebu „običnog“ jezika mogu, pored deontičke i dinamičke modalnosti, naći i primeri epistemičke modalnosti.
Sva prava zadržana (c) 2024 Maja Jevtović Šulejić https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
PREPREZENTACIJA GLUVIH ŽENA U ISTORIJSKIM MONOGRAFIJAMA ČUJUĆIH AUTORA
Ovaj rad istražuje istorijsku zastupljenost gluvih žena u opštim i specijalizovanim istorijskim tekstovima. Uprkos njihovom značajnom doprinosu, gluve žene se često zanemaruju, što dovodi do percepcije njihovog identiteta prvenstveno kao gluvih pojedinaca, a ne kao žena. Ova dvostruka marginalizacija i unutar zajednice gluvih i šireg društva naglašava sistemska pitanja u istorijskoj nauci. Glavni radovi autora kao što su Sachs, Lane i Bainton, iako su ključni u dokumentovanju kulture gluvih, često zanemaruju jedinstvena iskustva i dostignuća gluvih žena. Ključne prekretnice, poput izbora Gertrude Galovej za prvu ženu predsednicu Nacionalne asocijacije gluvih u SAD i osnivanje udruženja Deaf Women United Inc. (DWU), su minimalno istražene, odražavajući šire društvene rodne predrasude. Ovaj rad naglašava kritičnu potrebu za inkluzivnim istorijskim narativima koji u potpunosti integrišu iskustva gluvih žena. Dokumentovanjem i priznavanjem njihovih jedinstvenih izazova i doprinosa, možemo podstaći sveobuhvatnije i pravičnije razumevanje istorije, osnažujući gluve žene potvrđivanjem njihovog identiteta i dostignuća. Ključne reči: gluve žene, istorijska reprezentacija, marginalizacija, studije gluvih, rodna pristrasnost.
Sva prava zadržana (c) 2024 Ana Jovanović https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
TEMATSKI I GRAMATIČKI SADRŽAJI UDŽBENIKA ZA OSMI RAZRED ZA PREDMET ZA PREDMET NEMAČKI JEZIK KAO DRUGI STRANI JEZIK
Na osnovu korpusne analize aktuelnih i najčešće korišćenih udžbenika u osmom razredu osnovne škole za predmet nemački jezik kao drugi strani jezik, a to su udžbenici: ,,Wir neu 4”, ,,Magnet neu 4”, ,,Maximal 4”, ,,Deutsch! Das will ich! 8”, ,,Hallo, Freunde! 4”, želimo predstaviti gramatičke i tematske sadržaje koji su u njima najčešće zastupljeni i navesti one koji uopšte nisu ili su manje u njima prisutni, a predviđeni su Nastavnim planom i programom. Na početku ćemo predstaviti i opštu i specifičnu predmetnu kompetenciju, kao i značaj i ulogu standarda. Takođe želimo dodatno predstaviti nivo jezičke kompetencije A2 koju bi učenik trebalo steći na kraju četvrte godine učenja drugog stranog jezika u drugom ciklusu osnovnog obrazovanja.
Zajednički evropski okvir, drugi strani jezik, opšta predmetna kompetencija, specifična predmetna kompetencija, gramatički sadržaji, tematski sadržaji, nivo jezičke kompetencije A2
Sva prava zadržana (c) 2024 Катарина Цветановић https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
KONCEPTUALNO POLJE LJUBAVI U FRAZEOLOGIZMIMA ITALIJANSKOG, ŠPANKOG I SRPSKOG JEZIKA KOJI SADRŽE KOMPONENTU OKO
Rad se bavi kontrastiranjem frazeologizama sa komponentom oko u italijanskom, španskom i srpskom jeziku, s ciljem utvrđivanja identičnosti, sličnosti i razlika na interlingvalnom nivou. Imajući u vidu visok frazemotvorni potencijal somatske lekseme, istraživanje se ograničilo na samo jedno konceptualno polje - „ljubav“. Istraživanje je sprovedeno s ciljem da se ustanovi da li će predstavnici dve lingvokulturološke zajednice koje govore tipološki sličnim jezicima (italijanski i španski) konceptualizovati fenomene na sličniji način nego što to čine pripadnici srpke jezičko-kulturne zajednice, čiji je jezik tipološki udaljen. Inicijalna hipoteza bila je da će genetski srodniji jezici deliti više zajedničkih frazeoloških karakteristika u odnosu na genetski nesrodan jezik. U cilju sprovođenja istraživanja iz odgovarajućih opštih i frazeoloških rečnika ekscerpirana je građa koja je potom podvrguta kontrastivnoj i konceptualnoj analizi. Rezultati kontrastiranja pokazuju da pripadnici italijanske i španske lingvokulturne zajednice na sličniji način konceptualizuju ljubav u svojim somatskim frazeologizmima, ali i da srpski frazeološki fond beleži značajan broj slučajeva apsolutne elvivalencije, kao rezultat zajedničkog evropskog porekla frazema, kalkiranja ili poligeneze.
kontrastivna frazeologija, ekvivalencija, ljubav, oko, italijanski, španski, srpski
Sva prava zadržana (c) 2023 Marija Vujović https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
PROZODIJSKE OSOBINE PARENTETIČKIH IZRAZA U FORMI KLAUZE U SRPSKOM JEZIKU
Cilj ovog rada jeste da predstavi analizu prozodijskih osobina parentetičkih izraza u formi klauze u srpskom jeziku. Pri analizi u obzir se uzima visina, intenzitet, brzina artikulacije, kao i prozodijski domen u odnosu na klauzu u kojoj se parentetički izraz nalazi. Govoreći o visini i intenzitetu, primećeno je da izgovor klauze domaćina prati silaznu putanju bez obzira na prisustvo parentetičkog izraza. Što se tiče brzine artikulacije, nije bilo moguće uočiti pravilnosti u ponašanju parentetičkog izraza u odnosu na klauzu domaćina. Uzimajući u obzir intonacijski domen, može se reći da parentetički izrazi u formi klauze u srpskom jeziku imaju tendenciju ka formiranju odvojenih intonacijskih fraza, bivajući tako svrstane u ‘prototipske parentetičke izraze’ prema podeli koju daje Dehé’s (2014).
Sva prava zadržana (c) 2024 Gordana Ćirić Ognjenović https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
ANALIZA PREVODA IDIOMA U PROGRAMU ZA MAŠINSKO PREVOĐENJE GOOGLE TRANSLATE NA PRIMERU ROMANA „ČITAV ŽIVOT“ I „TRAFIKANT“ ZA JEZIČKI PAR NEMAČKO-SRPSKI
Ovaj rad se bavi analizom prevoda idioma sa nemačkog na srpski jezik u programu za mašinsko prevođenje Google Translate. Korpus čine romani Roberta Zetalera „Čitav život“ i „Trafikant“. Ciljevi istraživanja bili su (1) da se ispita stepen prepoznavanja idioma u zavisnosti od njihovog tipa i (2) da se ispitaju poteškoće koje dovode do grešaka u prevodu idioma u ovom programu. Kvantitativnom i kvalitativnom analizom utvrđeno je da je stepen prepoznavanja semi-transparentnih idioma najniži i da se ovi idiomi uglavnom prevode doslovno. Stepen prepoznavanja semi-prozirnih idioma nalazi se na drugom mestu, dok se potpuni idiomi najbolje prepoznaju u ovom programu. Analiza grešaka pokazala je da su u korpusu zastupljene greške doslovnog prevoda, pogrešnog izbora, pogrešnog smisla i prevoda sa engleskog jezika. Do ovih grešaka dovode različite poteškoće, poput neprepoznavanja idioma u tekstu, leksičke i strukturne nekorespondencije, poteškoće da se odabere prava semema i posrednog prevoda sa engleskog jezika. Dodatna analiza preciznih prevoda pokazala je da Google Translate u prevodu idioma koristi prevod idiomom sličnog značenja i slične ili različite forme i parafrazu.
Sva prava zadržana (c) 2024 Ljiljana Tasić https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
UNAPREĐIVANJE INTERKULTURNE KOMPETENCIJE UZ POMOĆ NOVINA I ČASOPISA U NASTAVI NEMAČKOG KAO STRANOG JEZIKA: BOSANSKI, NEMAČKI, SRPSKI
Interkulturna komunikativna kompetencija u poslednjim je decenijama u mnogim oblastima postala ključna veština. Definiše se kao sposobnost pojedinca da se „na odgovarajući […] način odnosi prema stranim kulturama i njihovim pripadnicima [...], s njima komunicira i razume ih“ (Lizebrink 2016: 8). Pošto su jezik i kultura blisko povezani, savremena nastava stranih jezika posmatra se kao mesto gde se učenici mogu baviti sadržajima koji se odnose na kulturu. Kao predstavnici društvenog diskursa, za ovu svrhu posebno su pogodni štampani mediji. Cilj članka je pokazati na praktičnom primeru kako se uz pomoć novina i časopisa iz različitih zemalja može unaprediti interkulturna komunikativna kompetencija u nastavi stranih jezika. U okviru projekta „Sprachlos?“ koji je namenjen budućim nastavnicima nemačkog kao stranog jezika iz Bosne i Hercegovine, Srbije i Nemačke, osmišljava se i realizuje nastavna jedinica u kojoj mešovite grupe studenata upoređuju i analiziraju novine i časopise koristeći određene kriterijume. Korpus čine bosanskohercegovačke, srpske i nemačke novine i časopisi različitih žanrova. Kao rezultat grupnog rada, pronađene su kako sličnosti u pogledu forme, sadržaja, vizuelnog dizajna i ciljne publike, tako i jasne razlike u pogledu oglasa o rođenju ili smrti, itd. Nakon toga sledi zajednička refleksija o stečenim spoznajama.
interkulturna komunikativna kompetencija
Sva prava zadržana (c) 2023 Danijela Vranješ, Lara Hedžić https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
SRPSKI KAO STRANI JEZIK U TEORIJI I PRAKSI V
Rad nema apstrakt jer je u pitanju hronika.
Sva prava zadržana (c) 2024 Stefan Milošević https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
PROJEKTNI PRISTUP U NASTAVI FRANCUSKOG JEZIKA NASTAVNIČKE STRUKE
Projektni pristup učenju stranog jezika, a posebno jezika struke, posebno je pogodan za razvoj kognitivnih sposobnosti jer kombinuje fizičke, mentalne i jezičke aktivnosti, a prednost učenja zasnovanog na izvršenju projektnih zadataka upravo je u smislenosti tih zadataka u pravoj jezičkoj komunikaciji. U nastavi i učenju stranog jezika struke zadaci pored lingvističke uključuju i profesionalnu, sociolingvističku, sociokulturološku i interkulturnu komponentu i doprinose stručnom osposobljavanju studenata. U radu analiziramo najpre mogućnosti i prednosti projektnog pristupa u nastavi stranog jezika struke, a potom i ulogu nastavnika stranog jezika struke, neophodnost njegove ozbiljne pripreme, velike stručne osposobljenosti, maštovitosti i strpljenja. Koristeći deskriptivnu i analitičku metodu, predlažemo projektni model u nastavi francuskog jezika za buduće učitelje i vaspitače koji bi bio odgovor na konkretne potrebe njihovog budućeg stručnog angažovanja i koji bi stoga pozitivno uticao na njihovu motivaciju i vodio ka boljim postignućima. Zaključujemo da je primere projektnih zadataka neophodno uneti u sve udžbenike stranih jezika struke jer se tako na najbolji način daje smisao učenju ovog predmeta i razvija svest studenata o njegovom značaju, a znanje koje stiču čini trajnijim jer se uče putem iskustva.
francuski jezik struke, nastavnički poziv, projektni pristup, zadatak, udžbenik
Sva prava zadržana (c) 2023 Ana Vujović https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
MESTO ARAPSKOG JEZIKA U UPOREDNIM PROUČAVANJIMA SEMITSKIH JEZIKA
Semitski jezici potiču iz drevnih vremena, i područje na kome su se oni govorili nije se mnogo menjalo oko tri milenijuma (osim Etiopije) sve do širenja islama u VII veku. Naziv semitski potiče iz Starog zaveta od legendarnog Sema, sina Noja, jer su narodi i plemena na Arabijskom poluostrvu koji su govorili i govore brojnim jezicima smatrani njegovim potomcima. Mnogobrojni pisani spomenici koji potiču iz III milenijuma pre n. e. govore o teritorijalnoj rasprostranjenosti semitskih jezika od Bliskog istoka do Iranske visoravni. Kasnije su se semitski jezici (imajući u vidu arapski književni jezik i njegove dijalekte) proširili i na region Severne Afrike. Postoje brojni dokazi o prisustvu Arapa na drevnom Bliskom istoku, u zemljama plodnog polumeseca i susednih krajeva, ali je arapski postao dominantan semitski jezik usponom i ekspanzijom islama u VII veku n. e. Arapski jezik je imao ogroman značaj u periodu srednjeg veka, a takođe je bio i ostao jedan od najvažnijih jezika ljudske civilizacije. U ovom radu baviću se položajem arapskog jezika u uporednom proučavanju sa njemu srodnim semitskim jezicima.
Sva prava zadržana (c) 2023 Stefan Jovičić https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
BIBLIOGRAFIJA RADOVA IZ OBLASTI METODIKE NASTAVE SRPSKOG KAO STRANOG JEZIKA (2018–2022)
Uzimajući u obzir očigledno povećanje interesovanja za metodikom nastave srpskog kao stranog jezika, cilj nam je da ovom bibliografijom predstavimo objavljene naučne rezultate u periodu od sredine 2018. do kraja 2022. godine, kao i da podatke o objavljenim monografijama i naučnim člancima učinimo što dostupnijim zainteresovanoj stručnoj javnosti.
metodika nastave srpskog kao stranog jezika
Sva prava zadržana (c) 2024 Aleksandar Novaković https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Intertekstualne veze romana Stranac i Merso, kontra-istraga: postkolonijalno preispitivanje Kamijevog nasleđa
U radu se analiziraju intertekstualne veze romana Stranac Albera Kamija i romana Merso, kontra-istraga Kamela Dauda, oblikovanog kao postkolonijalni dijalog sa Kamijevim romanom, opusom i, još šire, ideološkim implikacijama klasika evropske književnosti. Polazeći od odnosa dvaju romana, rad daje kraći pregled dve struje tumačenja Kamijevog nasleđa: onih koja polaze od intencije teksta i onih koja tu intenciju zanemaruju, stavljajući akcenat na impliciranu ideologičnost teksta. Uzimanjem u obzir Kamijevog opusa i ideja filozofije egzistencijalizma kao šireg konteksta analize, rad pokušava da pronađe srednje tlo između pomenutih smerova tumačenja, pri čemu se Daudov roman ukazuje ambivalentnim u svom vrednovanju i (pre)ispisivanju priče Stranca. Naposletku se pronalazi potencijalna tipološka veza ranih autora postkolonijalne misli i Kamijevog implicitnog pripovedača. Ukazuje se i na veze potlačenog i apsurdnog čoveka, odnosno na drugačiju upotrebu pojma apsurda dvojice autora.
Sva prava zadržana (c) 2022 Јована Иветић https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Integrisanje metakognitivnih strategija u makrostrukturu udžbenika stranog jezika
Metakognitivne strategije su od izuzetnog značaja u procesu obrazovanja, budući da učenje čine organizovanim, smisaonim procesom kojim učenik može samostalno da upravlja i uređuje ga u skladu sa svojim mogućnostima i potrebama. Nažalost, iako zavređuju značajno mesto u procesu učenja stranih jezika i obrazovanja uopšte, generalno su slabo zastupljene i uglavnom nisu uključene u školske udžbenike. U radu ćemo predstaviti kratak osvrt na definiciju metakognicije, ističući interdisciplinarnost ovog pojma, a zatim prikazati metakognitivne strategije i njihovu podelu. Kroz taj proces prikazaćemo primenu metakognitivnih strategija u odnosu na četiri ključne jezičke aktivnosti. Konačno, razmotrićemo koje od navedenih strategija mogu biti inkorporirane u strukturu udžbenika, na koji način i u kojim segmentima strukture. Takođe, značajno je pitanje da li udžbenik samostalno doprinosi realizaciji pomenute metakognitivne strategije ili zahteva i prisustvo i pridruženi rad nastavnika.
Sva prava zadržana (c) 2022 Весна Алексић https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Determinante u razvoju italijanske latinice
Cilj ovog rada je pregled glavnih istorijskih faktora koji su uticali na izgled današnje italijanske latinice. Od opštih informacija o latinskom pismu i o tome u kom je obliku ono ušlo u srednji vek, preko srednjovekovnih rešenja za neoromanske foneme, do viševekovnog procesa standardizacije jezika, u ovom radu je pružen uvid u determinante razvoja italijanske latinice i razloge zbog kojih su i danas aktuelna neka grafička rešenja koja narušavaju odnos jedna grafema – jedna fonema unutar italijanskog jezika. Jedno od poglavlja je posvećeno i pokušajima reforme pisma, sa ciljem da se pronađe uzrok konzervativosti italijanskog načina pisanja.
Sva prava zadržana (c) 2022 Ana Živković https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Apsurdna komedija - kako je arhitekta pročitao Beketovo čitanje Dantea
U ovom radu tumači se arhitektonski projekat Davida Bilobrka sa master studija, Apsurdna komedija (2013), ali se usled polivalentnosti ovog arhitektonskog rešenja nužno ulazi u sfere književnokritičkog i književnoistorijskog ispitivanja. Projekat koji se ovim putem podvgava hermeneutičkom proučavanju i sâm je u svojoj biti hermeneutičan, imajući u vidu to da sadrži evidentne prototekstove – Danteovu Božanstvenu komediju i Beketov opus – koje kroz arhitekstonski izraz implicitno tumači. Treća intertekstualna karika u njemu je teatrološke prirode, s obzirom na to da projekat svoje razrešenje u izvesnom smislu pronalazi u postdramskom teatru. Krajnji rezultat Bilobrkovog ispitivanja esencijalno je humanistički utoliko što Apsurdna komedija svedoči o savremenoj ljudskoj egzistenciji.
Sva prava zadržana (c) 2022 Tatjana Ristić https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Prisustvo frazema sa komponentom „oko” u prevodu Biblije na italijanski, španski i srpski jezik
Predmet istraživanja rada jeste analiza frazema sa komponentom „oko” u italijanskom, španskom i srpskom, i to onih čije je prisustvo identifikovano u prevodu Biblije na ove jezike. Metodom kontrastivne analize ustanovljen je tip ekvivalencije među ekscerpiranim frazemima, pod pretpostavkom da će postojanje apsolutnih prevodnih ekvivalenata među frazemima dva tipološki srodna jezika (italijanskog i španskog) i jednog tipološki nesrodnog jezika u odnosu na njih (srpskog) implicirati i apsolutnu ekvivalenciju u prevodima teksta Biblije. Italijanski je bio polazni, a španski i srpski ciljni jezici. Cilj istraživanja nije bio pronalaženje onih frazema za koje se može sa sigurnošću tvrditi da vode poreklo iz Biblije, već pronalaženje somatizama sa komponentom „oko” prisutnih u današnjem frazeološkom korpusu tri posmatrana jezika, u nameri da se utvrdi da li je njihova upotreba podjednako zastupljena u analiziranim prevodima i da li i u kojoj meri, postoje odstupanja u prevodu. Rezultati analize su pokazali brojne sličnosti, ali i postojanje formalne međujezičke divergencije u prevodima, čak i u slučajevima kada postoji apsolutna ekvivalencija među frazemima, iako je semantička realizacija stihova ostala nepromenjena.
Sva prava zadržana (c) 2022 Marija Vujovic https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Značaj multikulturne književnosti i njena uloga u nastavi engleksog jezika
Cilj ovog rada jeste da prikaže značaj adekvatno odabranog književnog dela u nastavi engleskog jezika sa ciljem razvijanja interkulturalne kompetencije kod učenika. Savremeni svet obiluje međukulturnim susretima, a kako bi komunikacija bila uspešna, multikulturalna nastava se preporučuje kao potencijalna spona između pripadnika matične i ciljne kulture. U radu ćemo naglasiti značaj multikulturalnih tekstova koji bi trebalo biti primenjivani u nastavi od najranijeg uzrasta kako bi pomogli učeniku da, pored ovladavanja jezičkim veštinama, spozna svet, te kreira lični i kritiki stav prema njemu. Izbor adekvatnog teksta je od velikog značaja. Počev od slikovnica, bajki, narodnih priča, preko pripovedaka pa sve do savremene proze. U zavisnosti od interesovanja i uzrasta učenika kao i nivoa znanja jezika, kvalitetan izbor teksta i njegova adekvatna obrada pomoći će učenicima da razviju saosećanje prema Drugome. Primena savremenih teorija iz studija kulture mogu uticati na sposobiti učenika da prepoznaju ideološki obojene tekstove. U radu ćemo takođe predložiti nekoliko aktivnosti i saveta koji se mogu primeniti u nastavi kako bi se razvila interkulturalna kompetencija kod učenika korišćenjem književnih tekstova.
Sva prava zadržana (c) 2022 Јована Николић https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Procena znanja zasnovana na performansi i autentično ocenjivanje za Kembridž A1 ispit za decu
Cilj ovog rada je da predstavi mogućnosti preinačavanja aktivnosti iz udžbenika engleskog jezika za decu u aktivnosti koje će im pomoći da postanu svesni karakteristika Kembridž ispita za decu (Pre A1 Starters prvobitno nazvan Cambridge YLE Starters Exam). Predložene aktivnosti se fokusiraju na dva važna aspekta ispita: načine da se što više umanji mogućnost podbačaja učenika i načine da se poveća validnost testa, odnosno da se format testa što više približi učenicima. Takođe, razmatra se važan aspekt učenja – osnovno znanje, jer se nova znanja najefikasnije stiču nadogradnjom na postojeća. Prethodno navedeno dovelo je do toga da se alternativno ocenjivanje koristi kao najpogodniji način za primenu već postojećih znanja, kao i da se deca navedu da razmišljaju o sopstvenom učenju. U radu su predstavljeni načini samoocenjivanja i vršnjačke procene autentičnih i na učinku zasnovanih aktivnosti na takav način da najbolje odgovaraju zadacima iz udžbenika i portfolija koji su propisani udžbenikom koji se koristi.
самооцењивање, вршњачко оцењивање, вештина читања, вештина писања, вештина говора, алтернативно оцењивање, табеле за оцењивање
Sva prava zadržana (c) 2022 Лора Петронић Петровић https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Upotreba ženskog morfološkog roda prilikom navođenja titula i zanimanja žena u onlajn novinama Blic u periodu od 2000. do 2018. godine
U ovom radu bavimo se upotrebom ženskog morfološkog roda prilikom navođenja titula i zanimanja žena u novinarskim tekstovima onlajn lista Blic u periodu od 2000. do 2018. godine. Cilj rada je sagledati da li se upotreba ženskog morfološkog roda kretala uzlaznom putanjom u pomenutom periodu. U radu polazimo od pretpostavke da će istraživanje na korpusu od 285 onlajn novinarskih tekstova zabeležiti porast u upotrebi ženskog morfološkog roda zbog sve veće posvećenosti jezičkoj rodnoj ravnopravnosti i podizanju svesti o njenoj važnosti. Međutim, očekujemo da ćemo zabeležiti i nedoslednosti u njegovoj upotrebi jer je, kao što se u korišćenoj literaturi navodi, medijskim kućama dopušteno da samostalno odlučuju o primeni jezičkih i drugih aspekata medijske rodne ravnopravnosti. Sprovedeno istraživanje potvrdilo je obe navedene pretpostavke.
Sva prava zadržana (c) 2022 Сања Маркељић https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
Prepozitivna dopuna u nemačkom i srpskom jeziku
Nakon kraćeg predstavljanja osnova dependencijalne gramatike na kojoj je zasnovan i upoznavanja čitaoca sa osobinama predloga kao vrste reči, predloških fraza i prepozitivne (predloške, prepozicionalne) dopune u nemačkom i srpskom jeziku, ovaj rad prvenstveno za cilj ima da izloži uporednu analizu realizacija predloških dopuna u originalu i prevodu pripovetke Tomasa Mana Schwere Stunde (Težak čas), u svrhu uočavanja sličnosti i razlika koje u tom domenu postoje, ali i ostalih tendencija koje su tipične za ovu klasu dopuna. Kako je analizom odabranog korpusa ustanovljeno, prepozitivna dopuna je u većoj meri zastupljena i u srpskom i u nemačkom jeziku i odlikuje se brojnim mogućnostima za realizaciju. U osnovne zaključke do kojih se poređenjem tih mogućnosti u oba jezika došlo pre svega se ubraja relativno velika sličnost u domenu realizacija koje bi bile moguće, ali je neophodno napomenuti i da postoje brojna odstupanja koja su delimično uslovljena međujezičkim razlikama, a delom zavise i od umetničke odnosno prevodilačke slobode.
Sva prava zadržana (c) 2022 Невена Ковачевић https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0
ONLAJN EVALUACIJA U NOVONASTALIM USLOVIMA USLED KOVIDA-19 U VISOKOM OBRAZOVANjU U SRBIJI
Predmet ovog rada su modaliteti onlajn nastave koji su uvedeni u visokoškolskim institucijama u Srbiji usled pandemije Kovida-19 i mogućnosti evaluacije putem interneta koje proističu iz navedenog vida nastave. U radu najpre prikazujemo konzervativnu praksu prisutnu u visokom obrazovanju, te ukazujemo na značaj uvođenja inovacija kako u nastavni proces, tako i evaluaciju. Posebnu pažnju posvećujemo vidovima evaluacije podsticajnim za razvijanje veština kod studenata, poput autoevaluacije i vršnjačke evaluacije. Prikazom intervjua sa šest predavača na Filološkom fakultetu Univerziteta u Beogradu i rektorkom Univerziteta u Beogradu nastojimo da prikažemo neke aspekte onlajn nastave koja je usled pandemije virusa Kovid-19 uvedena na univerzitete u Srbiji. Takođe, ukazujemo na platforme koje su intervjuisani predavači koristili i njihovu primenu u nastavi. Pored karakteristika onlajn nastave, razmatramo mogućnosti uvođenja onlajn evaluacije na visokoškolskom nivou, te upućujemo na preduslove za implementaciju ovog vida evaluacije. Najzad, analiziramo moguće poteškoće i probleme koji se javlaju prilikom učenja putem interneta. U radu ističemo da su potrebne korenite promene u univerzitetskom obrazovanju, a da bi autoevaluacija i vršnjačka evaluacija mogle biti značajni elementi u unapređenju obrazovnog sistema.
Glotodidaktika i jezička obrazovna politika
PRAGMATIČKA KOMPETENCIJA SRPSKIH STUDENATA ŠPANSKOG JEZIKA
Cilj ove studije je da ispita pragmatičke strategije koje srpski studenti španskog jezika koriste u govornom činu odbijanja. Kao metod istraživanja, služimo se upitnikom DCT (Discourse Completion Test). Tačnije, predstavljamo dva dijaloga u kojima učesnici moraju da odbiju sve što im se ponudi. Računamo na dve grupe: jednu grupu od 20 srpskih učenika španskog jezika i jednu kontrolnu grupu od 20 španskih izvornih govornika. Što se tičе razlika između ove dve grupe, analiza pokazuje da srpski učenici imaju tendenciju da koriste strategije izvinjenja praćene adverbijalnim intenzifikatorima (“Lo siento mucho”), elemenat koji je retko korišćen od strane kontrolne grupe. Isto tako, srpski učenici španskog jezika često dodaju marker učtivosti (“por favor”) nakon molbi, što nije slučaj sa kontrolnom grupom. Kako ove dve osobine nisu česte ni u srpskom jeziku, rezultati nas navode na zaključak da ih srpski učenici prenose sa engleskog, kao prvog stranog jezika koji većina Srba uči u školi. Takođe, kontrolna grupa koristi detaljnija objašnjenja i dosta leksičkih negacija (“Imposible”), što nije slučaj sa srpskim učenicima španskog. Što se tiče sličnosti, trebalo bi napomenuti da obe grupe primenjuju dosta neformalnih vokativa (“tío, hombre”) i poštapalica (“pues, es que”), dve formule inače česte u španskoj kulturi.